TSUE: linie lotnicze muszą zwracać pełną cenę biletu. Wyrok istotny dla modelu sprzedaży pośredniej

Sprawa dotyczyła pasażerów, którzy zakupili bilety lotnicze linii KLM na połączenie z Wiednia do Limy poprzez portal rezerwacyjny Opodo. W cenie biletu – poza samą opłatą za przelot – zawarta była dodatkowa prowizja pobrana przez pośrednika (czyli Opodo). Po odwołaniu lotu KLM zwrócił pasażerom tylko część ceny – nie uwzględniając prowizji agencji. Pasażerowie przekazali swoje roszczenia organizacji ochrony konsumentów, która następnie skierowała sprawę do sądów austriackich, a te wystąpiły z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Spór sprowadzał się do pytania, czy prowizja agenta sprzedaży stanowi element „ceny biletu” w rozumieniu prawa unijnego.

Unijny sąd w Luksemburgu uznał, że zwrot ceny biletu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia 261/2004, powinien obejmować całą kwotę faktycznie zapłaconą przez pasażera, jeżeli była ona warunkiem nabycia biletu lotniczego. Trybunał podkreślił, że: dla pasażera nie ma znaczenia struktura rozliczeń pomiędzy przewoźnikiem a pośrednikiem, podróżny zawiera umowę przewozu w oparciu o cenę końcową przedstawioną w procesie rezerwacyjnym, przerzucanie na konsumenta obowiązku dochodzenia części zwrotu od innego podmiotu podważałoby skuteczność ochrony przewidzianej w rozporządzeniu 261/2004. Jednocześnie TSUE zaznaczył, że kwestie regresu pomiędzy liniami lotniczymi a pośrednikiem pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia i podlegają prawu krajowemu oraz postanowieniom umownym.

Wyrok C-45/24 ma praktyczne znaczenie dla całego ekosystemu sprzedaży biletów lotniczych. W przypadku przewoźników lotniczych – zwiększa ryzyko finansowe związane z anulacjami lotów sprzedanych przez pośredników, wymusza rewizję umów agencyjnych i modeli rozliczeń z internetowymi biurami podróży (OTA), może prowadzić do dalszego promowania sprzedaży bezpośredniej. Dla pośredników sprzedaży biletów lotniczych wyrok potwierdza, że ich prowizja jest traktowana jako element ceny biletu z perspektywy pasażera, co może skutkować większą presją ze strony operatorów na przejrzystość opłat i mechanizmy zwrotów.

Orzeczenie wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którą rozporządzenie 261/2004 należy interpretować szeroko, z myślą o wysokim poziomie ochrony pasażerów lotniczych. Jednocześnie wyrok może zostać wykorzystany jako argument w toczących się dyskusjach o reformie tego aktu prawnego oraz o relacjach pomiędzy liniami lotniczymi a internetowymi platformami sprzedażowymi. Z perspektywy branży lotniczej wyrok C-45/24 to kolejny sygnał, że koszty związane z obsługą pasażera w sytuacjach nieregularnych w coraz większym stopniu obciążają przewoźników, niezależnie od kanału sprzedaży biletu.